آنهاست ، و اين مبلغ حقوق چهارتن را كه بايد كاروانسرا را تميز و نگهبانى كنند كفايت مىكند . اما چون درآمد موقوفات به مصارف حقيقى نمىرسد كاروانسرا چنان كه بايد پاكيزه نيست و به سزا از آن حفاظت نمىشود . مردم مىگويند ملكه مادر چهار هزار تومان معادل صد و هشتاد هزار ليور خرج ساختن اين بنا كرده است . افزون بر اين كاروانسرا ، در گوشه و كنار ايران به نفقهء اين بانوى خير و نيكوكار كه زينب بيگم ، نام داشته ده‌ها كاروانسرا ، پل ، مسافرخانه ، راه شوسه ساخته شده ، و بنابر مشهور براى ساختن اين بناهاى عام المنفعه صد هزار تومان معادل چهار ميليون و نيم ليور خرج شده است . در دوازدهم هشت فرسنگ راه پيموديم . سه فرسنگ اوليهء راه از همان دشت سرسبز و باصفايى كه كاروانسراى كيخسرو در آن بنا شده بود مىگذشت ؛ اما پنج فرسنگ ديگر راه از زمينى كه خالى از پستى و بلندى نبود امتداد داشت . دو ساعت پيش از سرزدن خورشيد به ساوه رسيديم ، و بيرون شهر در محلى واقع در كنار راه باز گشوديم . ساوه شهر بزرگى است كه ميان بيابانى خشك و شنى بنا شده و از كوه الوند ديده مىشود . محيطش در حدود دو ميل است ؛ دورش ديوارى كشيده شده ؛ جمعيّت زياد ندارد ، و جز مركز شهر كه آبادان است باقى جاهايش ويران مىباشد ، و اطلال و خرابه‌هايش بيانگر اين واقعيت است كه در زمانهاى گذشته شهرى معتبر و آبادان بوده است . به وسيلهء يك رودخانهء كوچك و يكى دو چشمه و كاريز آبيارى مىشود . زمينش خشك و شنى است ، و مردمانش به نيروى همت و هنر روزگار مىگذرانند . هوايش گرم و ناسازگار است ؛ اما با وجود عدم مساعدت طبيعت خالى از باغهاى خرم و دلگشا نيست . عرض جغرافياييش سى و پنج درجه و پنجاه دقيقه و طول جغرافياييش هشتاد و پنج درجه است . داروغه‌اى حكومت شهر را به عهده دارد . مورّخان ايران بر اين اعتقادند كه دشت ساوه در زمانهاى بسيار دور مرداب يا درياچه‌اى همانند جايى بوده كه درياى نمك ناميده مىشود ، و در بيست فرسنگى جانب شرقى ساوه واقع است . مورّخان دربارهء زمان خشك شدن اين مرداب پرنمك اتفاق‌نظر ندارند . برخى بر اين باورند اين درياچهء نمك شبى كه حضرت محمد به دنيا آمد ناگهان خشك شد ، و گروهى مىگويند حضرت على داماد پيغمبر بىآن كه بدين سرزمين پا نهد از راه دور با گفتن : جارى شو ، چشمه‌هاى آب روان ساخت ، و چون مردمان قم در برابر پدرزن حضرت رسول از حضرت على ولى بر حق